Unia Literacka o projekcie ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny: Popieramy założenia
Opublikowano: 24.02.2026 przez
Przedstawiamy nasze stanowisko na temat projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny. Projekt został zaprezentowany w Sejmie przez ministrę kultury Martę Cienkowską.
Praca artystyczna to praca. Wymaga kompetencji, czasu, odpowiedzialności. Realnie wpływa na edukację, debatę publiczną oraz rozwój społeczny, a także gospodarczy. Powinna więc dawać prawo do ubezpieczenia, leczenia i możliwości myślenia o przyszłości.
Jako Unia Literackaenia popieramy założenia projektu ustawy o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny i uważamy go za niezwykle istotny krok, który może stać się przełomowy.
To bardzo długo wyczekiwana i pierwsza inicjatywa na rzecz naszego środowiska, która zwraca uwagę na potrzeby twórców z różnych dziedzin i jest wspierana ponad politycznymi podziałami. Proponowane rozwiązania, w szczególności mechanizm dopłat do składek ubezpieczeniowych dla najmniej zarabiających oraz formalne uznanie statusu artysty zawodowego, mogą wreszcie – po latach prac i konsultacji – zapewnić twórcom i twórczyniom elementarne poczucie bezpieczeństwa.
Dlaczego ta ustawa jest potrzebna?
Twórczynie i twórcy, niezależnie od dziedziny, od lat funkcjonują w niestabilnych warunkach. Praca bez stałych umów, regularnych dochodów, często bez prawa do chorobowego, urlopu czy przyszłej emerytury nie jest przykrym wyjątkiem, lecz powszechną praktyką. Polski system zabezpieczeń społecznych nigdy był projektowany z myślą o specyfice pracy twórczej.
Doceniamy projekt nowej ustawy, ponieważ jest próbą odpowiedzi na ten problem w sposób systemowy.
Warto wiedzieć, że wsparcie ze strony państwa nie będzie jednak przeznaczone dla wszystkich osób, zajmujących się twórczością. Projekt zawiera mechanizm ograniczający dostęp dla lepiej zarabiających twórców, czyli m.in.:
dopłaty do składek ubezpieczeniowych przewidziane są tylko dla osób o najniższych dochodach
wsparcie jedynie do poziomu wynikającego z minimalnego wynagrodzenia za pracę
pomoc wyłącznie w sytuacji, gdy dochody nie pozwalają na samodzielne opłacenie składek.
Oznacza to, że projekt jest rozwiązaniem celowanym, kierowanym do tych twórczyń i twórców, którzy najbardziej potrzebują elementarnego zabezpieczenia.
Inwestycja, nie koszt
Bezpieczeństwo socjalne osób wykonujących zawód artystyczny nie jest przywilejem ani kosztem. To inwestycja w trwałość kultury, w międzypokoleniową wymianę kompetencji i osłona dla tych, którzy mają największe trudności.
Twórcy, którzy nie muszą wybierać między składką zdrowotną a czynszem, mogą wykonywać swoją pracę odpowiedzialnie i długofalowo. Stabilność socjalna daje przestrzeń do tworzenia bez lęku o podstawowe sprawy życiowe.
Jednocześnie podkreślamy znaczenie dalszych konsultacji ze środowiskiem twórczym na etapie prac legislacyjnych. Ostateczny kształt ustawy powinien jak najlepiej odpowiadać rzeczywistym warunkom pracy artystek i artystów.